Η συνέπεια μετριέται: Από τη ΔΕΘ του 2019 στη ΔΕΘ του 2026 – Άρθρο του Στέργιου Τζίλια μέλος της ΠΕ της Νέας Δημοκρατίας

Κάθε Σεπτέμβριο, στη Θεσσαλονίκη, η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τις εξαγγελίες του εκάστοτε πρωθυπουργού: ποια μέτρα ανακοινώθηκαν, ποιους αφορούν, πόσο κοστίζουν και, κυρίως, αν θα εφαρμοστούν ή αν θα προστεθούν στον μακρύ κατάλογο υποσχέσεων που ξεχάστηκαν μόλις έσβησαν τα φώτα της ΔΕΘ

Η δυσπιστία της κοινωνίας δεν δημιουργήθηκε χωρίς λόγο. Στη σύγχρονη πολιτική ιστορία ακούστηκαν μεγάλες υποσχέσεις που διαψεύστηκαν από την πραγματικότητα. Το «λεφτά υπάρχουν» δεν έμεινε απλώς ως μία ατυχής φράση. Μετατράπηκε σε σύμβολο της απόστασης που μπορεί να χωρίζει μια προεκλογική δέσμευση από όσα τελικά καλείται να αντιμετωπίσει ο πολίτης.
Αντίστοιχα, η υπόσχεση ότι «το Μνημόνιο θα καταργηθεί με έναν νόμο και ένα άρθρο» συμπύκνωσε το αφήγημα της άμεσης και μονομερούς ανατροπής του μνημονιακού πλαισίου.

Το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης του 2014 περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, κατάργηση του ΕΝΦΙΑ, αφορολόγητο 12.000 ευρώ, κατώτατο μισθό 751 ευρώ, πλήρη 13η σύνταξη για τους χαμηλοσυνταξιούχους, απαγόρευση πώλησης δανείων σε μη τραπεζικούς φορείς, διαγραφή μεγάλου μέρους του χρέους, ρήτρα ανάπτυξης και μορατόριουμ εξυπηρέτησής του.
Ορισμένες κοινωνικές και θεσμικές παρεμβάσεις πράγματι εφαρμόστηκαν.

Οι μεγαλύτερες, όμως, και πολιτικά καθοριστικές δεσμεύσεις είτε δεν υλοποιήθηκαν είτε μεταβλήθηκαν ουσιωδώς είτε ανατράπηκαν από πολιτικές αντίθετης κατεύθυνσης. Η ιστορική εμπειρία, επομένως, επιβάλλει ένα απλό ερώτημα: όσα εξαγγέλθηκαν, έγιναν πράξη;

Μια προσωπική, συστηματική καταγραφή των κυβερνητικών εξαγγελιών της ΔΕΘ από το 2019 έως και το 2025, με διασταύρωση των δημόσια διαθέσιμων στοιχείων, δείχνει ότι ο μέσος βαθμός περαίωσης και ουσιαστικής υλοποίησης υπερβαίνει το 85%. Στην αποτίμηση δεν αρκεί η ανακοίνωση ή ακόμη και η ψήφιση ενός νόμου. Εξετάζεται αν η δέσμευση χρηματοδοτήθηκε, εφαρμόστηκε, ολοκληρώθηκε ή βρίσκεται σε συγκεκριμένο και αποδεδειγμένο στάδιο υλοποίησης.
Πρόκειται για επτά διαδοχικούς κύκλους εξαγγελιών, σε μία περίοδο που κάθε άλλο παρά κανονική μπορεί να χαρακτηριστεί. Μεσολάβησαν η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, η μεγάλη πληθωριστική πίεση, οι γεωπολιτικές αναταράξεις και οι φυσικές καταστροφές.

Η χαμηλότερη επίδοση καταγράφεται στις εξαγγελίες του 2019, οι οποίες σχεδόν αμέσως βρέθηκαν αντιμέτωπες με την πανδημία και τη συνολική ανατροπή των αρχικών δημοσιονομικών σχεδιασμών. Η υψηλότερη εμφανίζεται στις εξαγγελίες του 2024, όταν ο βαθμός υλοποίησης πλησίασε το 95%. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, όσο ενισχύθηκαν η κυβερνητική εμπειρία, ο προγραμματισμός και η σύνδεση των εξαγγελιών με διαθέσιμα χρηματοδοτικά και νομοθετικά εργαλεία, τόσο αυξήθηκε και η ταχύτητα μετατροπής τους σε εφαρμοσμένη πολιτική.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα έγιναν τέλεια. Δεν σημαίνει ότι κάθε μέτρο απέδωσε στον ίδιο βαθμό, ότι δεν υπήρξαν καθυστερήσεις ή ότι δεν υπάρχουν τομείς στους οποίους απαιτούνται διορθώσεις. Σημαίνει, όμως, ότι η μεγάλη πλειονότητα των συγκεκριμένων δεσμεύσεων δεν εγκαταλείφθηκε: νομοθετήθηκε, χρηματοδοτήθηκε, εφαρμόστηκε ή βρίσκεται σε εξέλιξη.

Για να αποκτήσει το ποσοστό πραγματικό νόημα, ξεκίνησε παράλληλα μια πρώτη ιστορική αποτίμηση προηγούμενων κυβερνητικών περιόδων με τους ίδιους κανόνες. Τα αποτελέσματα είναι ακόμη πιλοτικά και όχι τελική αξιολόγηση ολόκληρων θητειών. Ωστόσο, η πρώτη εικόνα είναι ενδεικτική: οι βασικές δεσμεύσεις των περιόδων Παπανδρέου και Τσίπρα κινούνται περίπου στην περιοχή του 40%, ενώ οι κυβερνητικές εξαγγελίες της περιόδου Σαμαρά πλησιάζουν το 70%.

Οι αριθμοί αυτοί θα διευρυνθούν και θα επανελεγχθούν μέσα από το σύνολο των εξαγγελιών κάθε περιόδου. Δεν χρησιμοποιούνται για να προδικάσουν το αποτέλεσμα, αλλά για να δημιουργηθεί ένα πραγματικό ιστορικό μέτρο σύγκρισης. Ήδη, πάντως, δείχνουν ότι ένας μέσος βαθμός υλοποίησης άνω του 85% δεν είναι απλώς αποδεκτός. Είναι ιδιαίτερα υψηλός.
Η πολιτική αξιοπιστία δεν μπορεί να στηρίζεται στη μνήμη της στιγμής ούτε σε επιλεκτικές αναφορές σε δύο ή τρία μέτρα που πέτυχαν ή απέτυχαν. Απαιτεί καταγραφή, διασταύρωση και συνολική αποτίμηση. Κυρίως, απαιτεί να διακρίνουμε τις μεγάλες πολιτικές δεσμεύσεις από τις μικρότερες διοικητικές παρεμβάσεις.

Μια μικρή οργανωτική αλλαγή δεν μπορεί να εξουδετερώνει στατιστικά την εγκατάλειψη μιας κεντρικής υπόσχεσης για μισθούς, συντάξεις, φορολογία ή δημόσιο χρέος.
Η επόμενη ΔΕΘ θα πραγματοποιηθεί σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινωνία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πραγματικές πιέσεις: κόστος στέγασης, ακρίβεια, δημογραφικό, ανάγκη ενίσχυσης των εισοδημάτων, στήριξη της οικογένειας και της μεσαίας τάξης.

Οι νέες εξαγγελίες οφείλουν να είναι κοστολογημένες, εφαρμόσιμες, κοινωνικά δίκαιες και συγκεκριμένες. Δεν πρέπει να αποτελέσουν έναν κατάλογο ευχάριστων υποσχέσεων, αλλά ένα σχέδιο με σαφή χρηματοδότηση, χρονοδιάγραμμα και δυνατότητα δημόσιου ελέγχου.

Η προηγούμενη πορεία δεν αποτελεί λευκή επιταγή για το μέλλον. Αποτελεί, όμως, ένα ισχυρό και μετρήσιμο τεκμήριο πολιτικής αξιοπιστίας. Σε μια χώρα που έχει πληρώσει ακριβά τη διάψευση μεγάλων υποσχέσεων, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη πέτυχε κάτι που δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητο: μετέτρεψε τη μεγάλη πλειονότητα των εξαγγελιών της σε νόμους, χρηματοδοτούμενες πολιτικές και χειροπιαστά αποτελέσματα.
Ένας μέσος βαθμός υλοποίησης άνω του 85%, σε επτά διαδοχικούς κύκλους ΔΕΘ και μέσα σε πρωτοφανείς διεθνείς και εσωτερικές κρίσεις, δεν είναι απλώς ένας θετικός αριθμός.

Είναι πολιτικό αποτύπωμα συνέπειας, σοβαρού προγραμματισμού και κυβερνητικής αποτελεσματικότητας.
Αυτή είναι και η ουσιαστική διαφορά της σημερινής διακυβέρνησης: δεν ζητά από τους πολίτες να πιστέψουν μόνο όσα εξαγγέλλονται. Τους καλεί να κρίνουν όσα ήδη υλοποιήθηκαν.
Γι’ αυτό και οι εξαγγελίες της ΔΕΘ του 2026 δεν ξεκινούν από το μηδέν. Στηρίζονται σε μια αποδεδειγμένη διαδρομή συνέπειας και δημιουργούν βάσιμη προσδοκία ότι δεν θα μείνουν έπεα πτερόεντα, αλλά θα μετατραπούν και αυτές σε εφαρμοσμένη πολιτική.

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει αποδείξει ότι η συνέπεια δεν είναι σύνθημα. Είναι μετρήσιμο πολιτικό αποτέλεσμα. Και αυτό είναι ίσως το ισχυρότερο συμβόλαιο εμπιστοσύνης με την κοινωνία.

Στέργιος Τζίλιας
Μέλος της Πολιτικής Επιτροπής
Νέα Δημοκρατία